Son dövrlərdə Mərkəzi və Şərqi Avropada kiber təhlükəsizlik mütəxəssisləri və təşkilatları arasında ciddi narahatlıq doğuran yeni və genişmiqyaslı zərərli proqram kampaniyası aşkarlanıb. Bu kampaniyanın mərkəzində CloudEyE adlı, Xidmət kimi Zərərli Proqram Təminatı (MaaS – Malware-as-a-Service) modelində fəaliyyət göstərən yükləyici (downloader) və kriptor (cryptor) dayanır.
CloudEyE, digər təhlükəli zərərli proqram yüklərini (payload) yaymaq istəyən təhdid aktorları arasında sürətlə populyarlıq qazanıb. Təhlükəsizlik tədqiqatçıları 2025-ci ilin ikinci yarısında bu təhdidin həyəcanverici miqyasına diqqət çəkərək, müasir zərərli proqramların fəaliyyətində və yayılmasında əhəmiyyətli bir dəyişikliyi qeyd ediblər.
CloudEyE-nin meydana çıxması kiber cinayətkarların müstəqil təhdidlər hazırlamaq əvəzinə, hazır zərərli proqram infrastrukturunu icarəyə götürməsi trendinin bariz nümunəsidir. Bu yanaşma hücum edənlərə geniş texniki biliklərə sahib olmadan daha geniş qurban kütləsini hədəf almağa imkan verir. CloudEyE, Rescoms, Formbook və Agent Tesla kimi həssas məlumatları oğurlamaq və ya bütün sistemləri komprometasiya etmək qabiliyyətinə malik olan digər zərərli proqramlar üçün kritik çatdırılma mexanizmi rolunu oynayır. Onu xüsusilə təhlükəli edən xüsusiyyət, eyni anda çoxsaylı zərərli komponentləri yerləşdirərkən əsl məqsədini gizlətmək qabiliyyətidir.
Texniki Detallar
CloudEyE-nin iş mexanizmi aşkarlanmadan yayınmaq üçün nəzərdə tutulmuş mürəkkəb, çoxmərhələli çatdırılma taktikalı əhatə edir. İlkin mərhələ, əsasən PowerShell skriptləri, JavaScript faylları və NSIS icra edilə bilən quraşdırma proqramları vasitəsilə yayılan yükləyici kimi fəaliyyət göstərir.
Qurbanın kompüterinə yükləndikdən sonra, bu birinci mərhələ komponenti hücumun növbəti fazasını – kriptor komponentini endirir. Kriptor, icra edilməzdən əvvəl son zərərli yükü şifrələyir və obfuskasiya edir (gizlədir). CloudEyE-nin hər bir mərhələsi yüksək dərəcədə obfuskasiya olunmuşdur ki, bu da təhlükəsizlik alətləri və tədqiqatçılar üçün analizi və aşkarlanmanı olduqca çətinləşdirir.
CloudEyE-nin əsas istifadə məqsədi və funksiyaları:
- **Çoxmərhələli Çatdırılma:** Zərərli kodu hissə-hissə yükləyir və icra edir.
- **Obfuskasiya:** Kodu təhlükəsizlik proqramları tərəfindən oxunmaz hala gətirir.
- **Payload Çatdırılması:** Rescoms (backdoor), Formbook (info-stealer) və Agent Tesla (keylogger) kimi yüksək riskli zərərli proqramları sistemə yerləşdirir.
- **MaaS Modeli:** Kiber cinayət dünyasında giriş maneəsini azaldır.
Təhlükənin Miqyası
CloudEyE-nin yayılma kampaniyaları infeksiya nisbətini maksimum dərəcəyə çatdırmaq üçün sosial mühəndislikdən və qanuni kanalların komprometasiyasından istifadə edir.
ESET Tədqiqat analitikləri 2025-ci ilin ikinci yarısında hücum fəaliyyətində kütləvi artım aşkar etdikdən sonra CloudEyE-ni müəyyən ediblər. Tədqiqatçılar altı ay ərzində CloudEyE aşkarlanmalarında otuzqat artım müşahidə edib, nəticədə dünya üzrə 100.000-dən çox infeksiya qeydə alınıb. Bu dramatik yüksəliş, zərərli proqramın Avropada və ondan kənarda fəaliyyət göstərən kiber cinayətkarlar arasında üstünlük verilən alətə çevrildiyini göstərir.
Hücumların əksəriyyəti 2025-ci ilin sentyabr və oktyabr aylarında Mərkəzi və Şərqi Avropadakı şirkətləri elektron poçt əsaslı kampaniyalar vasitəsilə hədəf alıb. Təhdid aktorları komprometasiya edilmiş qanuni biznes hesablarından istifadə edərək və hədəf ölkələrin dili və mədəniyyəti ilə uyğunlaşdırılmış məzmun hazırlayaraq inandırıcı mesajlar yaradıblar. Bu e-poçtlar adətən:
* Hesab ödənişi tələbləri (invoice payment requests);
* Bağlama izləmə bildirişləri (package tracking notifications);
* Satınalma sifarişi təsdiqləri (purchase order confirmations);
Bu cür mesajlar qurbanlara tamamilə qanuni görünərək, onların şübhəsiz faylları açmasına səbəb olur.
Tövsiyələr və Həll Yolları
CloudEyE kimi mürəkkəb və yayılan təhdidlərdən qorunmaq üçün təşkilatlar və fərdi istifadəçilər dərhal proaktiv təhlükəsizlik tədbirləri tətbiq etməlidirlər:
1. **Güclü E-poçt Filtrləməsi:** Təşkilatlar daxil olan e-poçtları təhlil etmək və zərərli skriptləri, makroları və tanınmış zərərli əlavələri bloklamaq üçün qabaqcıl qapı (gateway) həllərindən istifadə etməlidir.
2. **Uç Nöqtə Müdafiəsi (Endpoint Protection):** Bütün sistemlərdə müasir, davamlı yenilənən Uç Nöqtə Aşkarlama və Cavablandırma (EDR) həllərinin tətbiqi vacibdir.
3. **Mütəmadi Təlim:** Əməkdaşlar sosial mühəndislik taktikaları, xüsusən də ‘invoice’ və ‘sifariş təsdiqi’ kimi təcili görünən e-poçtların tanınması üzrə təlim almalıdırlar.
4. **İcazələrin Azaldılması:** Zərərli skriptlərin (xüsusən PowerShell) icrasına nəzarət etmək üçün sistemlərdə minimum imtiyaz (least privilege) prinsipi tətbiq edilməlidir.
CloudEyE-nin varlığı və tətbiq etdiyi taktikalar haqqında məlumatlı olmaq, bu eskalasiya edən təhlükəyə qarşı kritik müdafiə qatını təmin edir. Kiber təhlükəsizlik mübarizəsi artıq sadəcə hücumları bloklamaqdan deyil, həm də MaaS platformaları tərəfindən gizlədilən çoxmərhələli prosesləri vaxtında aşkarlamaqdan ibarətdir.