“RemoveWindowsAI”: Windows 11-in Məcburi Süni Zəka (AI) Tətbiqlərini Dərin Sistem Səviyyəsində Silən Yeni Alət

Microsoft korporasiyasının Windows 11 əməliyyat sisteminə Süni Zəka (AI) funksiyalarını, xüsusilə də “Copilot” və mübahisəli “Recall” xüsusiyyətlərini aqressiv şəkildə inteqrasiya etməsi, kiber təhlükəsizlik icmasını və proqram təminatı inkişafçılarını hərəkətə keçməyə məcbur edib. Nəticədə, istifadəçilərə öz sistemləri üzərində daha qranulyar nəzarət vermək məqsədilə “RemoveWindowsAI” adlı yeni, açıq mənbəli bir utilit təqdim olunub.

GitHub platformasında mövcud olan bu icma yönümlü alət, Windows 11-dən bir çoxlarının müdaxiləçi və ya lüzumsuz hesab etdiyi AI funksiyalarını tamamilə aradan qaldırmaq və ya deaktiv etmək üçün hazırlanmışdır. RemoveWindowsAI, istifadəçi məxfiliyini ön planda tutanlar üçün Microsoft-un AI mərkəzli yeniliklərinə qarşı əhəmiyyətli bir alternativ təklif edir.

Texniki Detallar

RemoveWindowsAI utiliti tək bir komponentlə məhdudlaşmır; o, AI aradan qaldırılmasını Windows-un müxtəlif hissələrinə tətbiq edir. Alət, xüsusilə sistemin dərinliklərinə nüfuz edərək adi istifadəçi səviyyəsində silinməsi mümkün olmayan faylları hədəfləyir. Bu, onun əsas texniki üstünlüklərindən biridir.

Alətin əsas imkanlarına aşağıdakılar daxildir:

• **Copilot və Recall-ın Tam Ləğvi:** Həm Copilot köməkçisini, həm də sistemdə daimi olaraq ekran görüntülərini saxlayan “Recall” funksiyasını tamamilə deaktiv edir və onların arxa plan proseslərinin qarşısını alır.
• **Tətbiqə Spesifik Təmizləmə:** Xüsusi tətbiqlərdəki AI inteqrasiyalarını, o cümlədən “Photos” (Şəkillər) proqramındakı AI funksiyalarını və Microsoft Edge brauzerinin müvafiq fleqlərini (flags) silir.
• **Sistem Başlanğıcı vəzifələrinin Bloklanması:** Süni zəka ilə əlaqəli proseslərin sistemin işə salınması (startup) zamanı aktivləşməsinə mane olur və əlaqəli planlaşdırılmış arxa plan vəzifələrini silir.
• **Qabaqcıl Sistem Girişi:** Windows mühafizələrini aşmaq üçün “TrustedInstaller” ehtiyat mexanizmindən istifadə edir. Bu, istifadəçilərə sistem fayllarını etibarlı şəkildə silməyə imkan verən kritik bir funksiyadır.
• **Təhlükəsizlik və Bərpa Rejimləri:** İstifadəçinin fikrini dəyişməsi və ya gözlənilməz problem yaranması halında ilkin sistem parametrlərini bərpa etməyə imkan verən “Backup” (Ehtiyat nüsxəsi) və “Revert” (Bərpa) rejimlərini ehtiva edir.

Alətin inkişafı davamlıdır; ən son yeniləmələr (2026-cı ilin yanvar ayına aid sənədlər əsasında) paketlərin quraşdırılması statusunun yoxlanılması və TrustedInstaller-in etibarlılığının artırılmasına yönəldilmişdir. Həmçinin, ingilis dilindən fərqli dilli Windows quraşdırmaları üçün Edge brauzeri parametrlərinin idarə edilməsi təkmilləşdirilmişdir.

Təhlükənin Miqyası

Microsoft-un məcburi AI inteqrasiyası, xüsusilə də “Recall” funksiyası, ciddi məxfilik riskləri doğurur. Bu funksiya, istifadəçinin hər bir fəaliyyətini mütəmadi olaraq skrinşotlar vasitəsilə qeydə alır və həmin məlumatları lokal şəkildə saxlayır. Bu, parollar, maliyyə məlumatları və şəxsi ünsiyyətlər kimi həssas məlumatların potensial toplanmasına və sistemdə saxlanmasına səbəb olur.

RemoveWindowsAI-nin yaranması, böyük texnoloji şirkətlərin istifadəçi nəzarəti olmadan daxil etdiyi funksionallıqlara qarşı rəqəmsal hüquqlar mübarizəsinin əlamətidir. Təhlükənin miqyası sadəcə performansla deyil, həm də fərdi məlumatların sistematik şəkildə izlənməsi ilə bağlıdır. Açıq mənbəli alət, istifadəçilərə bu məlumatların toplanmasının qarşısını almaq üçün güclü bir imkan təqdim edir.

Tövsiyələr və Həll Yolları

Kiber təhlükəsizlik mütəxəssisləri və məxfiliyə həssas olan istifadəçilər üçün RemoveWindowsAI mühüm həll yolu təqdim edir. Bununla belə, sistemin dərinliklərində dəyişiklik edən hər bir utilit kimi, bu alətdən istifadə edərkən ehtiyatlı olmaq tövsiyə edilir.

• **Ehtiyat Nüsxəsindən İstifadə:** Tətbiqin quraşdırılması və ya istifadəsi zamanı mütləq “Backup” rejimindən istifadə edin ki, hər hansı bir sistem sabitliyi problemi yarandığı halda əvvəlki vəziyyətə qayıda biləsiniz.
• **Kodun Audit Edilməsi:** Açıq mənbəli bir layihə olduğu üçün imkan daxilində kodun funksionallığının üçüncü tərəf tərəfindən yoxlanılması (audit) məsləhətdir, çünki TrustedInstaller səlahiyyətlərindən istifadə yüksək risk daşıyır.
• **Davamlı Yeniləmələrin İzlənməsi:** Alət aktiv şəkildə inkişaf etdirildiyi üçün GitHub-dakı yeniləmələri izləmək və uyğun gəlmə (compatibility) problemlərinin həll edildiyinə əmin olmaq vacibdir.

Nəticə
RemoveWindowsAI layihəsi Microsoft-un default olaraq tətbiq etdiyi Süni Zəka siyasətinə qarşı qlobal istifadəçi etirazının texniki cavabıdır. Bu utilit istifadəçilərin əməliyyat sistemi üzərində itirilmiş nəzarəti bərpa etməyə və rəqəmsal məxfiliyi təmin etməyə xidmət edir. Açıq mənbəli icmanın bu cür alətləri inkişaf etdirməsi, gələcəkdə əməliyyat sistemlərində şəffaflıq və istifadəçi muxtariyyəti tələbinin artacağını göstərir.