Citizen Lab Açıqladı: Hüquq-Mühafizə Orqanları Webloc Sistemi ilə Yarım Milyard Cihazı İzləyib

Citizen Lab-dan Şok Hesabat: Qlobal Nəzarət Sisteminə Dair Yeni Faktlar

Citizen Lab araşdırma qrupunun son hesabatına əsasən, Macarıstanın daxili kəşfiyyat xidməti, Salvadorun milli polisi və ABŞ-ın bir sıra hüquq-mühafizə və polis departamentləri Webloc adlı reklam məlumatlarına əsaslanan qlobal geolokasiya nəzarət sistemindən istifadə edib. Bu sistem vasitəsilə 500 milyondan çox cihazın izləndiyi aşkar edilib ki, bu da şəxsi məxfiliyin qorunması ilə bağlı ciddi narahatlıqlar doğurur.

Webloc Sistemi: Reklam Məlumatlarından Nəzarətə Doğru

Webloc, İsrailin Cobwebs Technologies şirkəti tərəfindən hazırlanmış və hazırda 2023-cü ilin iyulunda iki firmanın birləşməsindən sonra Penlink tərəfindən satılan yüksək texnologiyalı bir nəzarət alətidir. Bu sistem, mobil tətbiqlərdən və veb saytlardan toplanan reklam məlumatlarını (ad data) istifadə edərək cihazların coğrafi mövqeyini izləyir. Reklamçılar istifadəçilərin maraqlarını və yerlərini müəyyən etmək üçün bu məlumatları toplasa da, Webloc kimi sistemlər onları nəzarət məqsədləri üçün sui-istifadə edir.

Sistemin iş prinsipi, mobil cihazlardakı tətbiqlərin və veb-saytların reklam şəbəkələrinə göndərdiyi yer məlumatlarından qaynaqlanır. Bu məlumatlar, istifadəçilərin harada olduğunu dəqiq şəkildə müəyyən etməyə imkan verir və daha sonra hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən cinayət istintaqlarında və ya digər nəzarət fəaliyyətlərində istifadə edilə bilər.

Qlobal Nəzarət: Kimlər və Niyə?

Citizen Lab-ın hesabatında adları çəkilən qurumlar arasında Macarıstan daxili kəşfiyyatı, Salvador milli polisi və bir neçə ABŞ hüquq-mühafizə orqanı var. Bu qurumların məxfiliyi qorumaqla bağlı narahatlıqları artıraraq yarım milyard cihazı izləməsi ciddi suallar doğurur. Reklam məlumatlarının sui-istifadəsi şəxsi məxfiliyin pozulması ilə nəticələnə bilər və istifadəçilərin xəbəri olmadan onların hərəkətlərinin, vərdişlərinin və hətta siyasi fəaliyyətlərinin izlənməsinə şərait yaradır.

Bu cür sistemlərin istifadəsi hüquqi və etik problemlər də yaradır. Bir çox ölkədə şəxsi məlumatların toplanması və istifadəsi ilə bağlı ciddi qanunlar mövcuddur. Lakin reklam məlumatlarının üçüncü tərəflərə satılması və onların nəzarət alətləri tərəfindən istifadə edilməsi mövcud qanunvericiliyin boşluqlarından istifadə etməyə imkan verir. Kibertəhlükəsizlik mütəxəssisləri, bu cür izləmə texnologiyalarının demokratiya və insan hüquqları üçün potensial təhlükə olduğunu vurğulayırlar.