Cellebrite-in Satış Qadağasından Sonra Rusiya Müxalifətçinin iPhone-unu UFED Alətləri ilə Sındırıb

Cellebrite-in Satış Qadağasına Baxmayaraq Rusiya Fəalın iPhone-una Daxil Oldu

2021-ci ilin iyun ayında Rusiya hakimiyyəti, İsrailin Cellebrite şirkətinin Rusiya və Belarusa alət və xidmətlər satışını dayandıracağını elan etməsindən cəmi üç ay sonra, həbsdə olan müxalifət fəalı Andrey Pivovarovun iPhone telefonuna daxil olmaq üçün Cellebrite UFED məhkəmə-kibercinayət alətlərindən istifadə edib. Bu fakt, texnoloji məhsulların nəzarətindən kənar istifadəsi ilə bağlı ciddi suallar yaradır.

Citizen Lab-ın Araşdırması Faktları Üzə Çıxardı

Kanadanın Citizen Lab təşkilatı tərəfindən 25 iyun tarixində dərc edilən araşdırmada, Andrey Pivovarovun iPhone-unun Cellebrite UFED alətləri ilə sındırılmasına dair konkret dəlillər təqdim edilib. Bu tapıntı, nadir hallarda üst-üstə düşən iki əsas sübuta əsaslanır: telefonun özündə aşkarlanan rəqəmsal izlər və hadisəni təsdiqləyən rəsmi Rusiya sənədləri. Citizen Lab-ın hesabatı, Cellebrite-in elan etdiyi satış siyasətinə baxmayaraq, onun alətlərinin necə hələ də Rusiya hakimiyyətinin əlində ola biləcəyi ilə bağlı spekulyasiyalara səbəb olur. Bu, ya Cellebrite alətlərinin qeyri-qanuni yollarla əldə edildiyini, ya da şirkətin əvvəlki müştəriləri tərəfindən təkrar satıldığını göstərə bilər.

Cellebrite-in Etik Dilemması və Texnologiyanın İkiüzlü Xarakteri

Cellebrite kimi şirkətlər, adətən, hüquq-mühafizə orqanlarına cinayətkarlıqla mübarizədə kömək etmək üçün nəzərdə tutulmuş yüksək texnologiyalı məhkəmə-kibercinayət alətləri hazırlayır. Lakin, bu hadisə, həmin alətlərin siyasi dissidentlərə və insan hüquqları müdafiəçilərinə qarşı necə sui-istifadə edilə biləcəyini göstərən bir nümunədir. Şirkətin Rusiya və Belarusa satışları dayandırmaq qərarı, insan hüquqları ilə bağlı narahatlıqlarla əlaqəli olsa da, mövcud alətlərin və ya onların təkrar bazarda əldə edilməsinin qarşısını almaq çətinliyini vurğulayır.

Bu cür hadisələr, kibertəhlükəsizlik icması daxilində forensic alətlərin inkişaf etdirilməsi və istifadəsinə dair etik normaların gücləndirilməsinin vacibliyini bir daha ön plana çıxarır. Məsuliyyətli texnologiya inkişafı, məhsulların potensial sui-istifadələrini minimuma endirmək üçün ciddi mexanizmlərin yaradılmasını tələb edir.